ประเภทของวงปี่พาทย์

 การจัดรูปแบบวงดนตรีนั้น ก็เหมือนกับวงปี่พาทย์ไม้แข็ง เพียงแต่นำขลุ่ย มาบรรเลงแทนปี่ใน และระนาดเอกบรรเลงด้วยไม้นวมแทนไม้แข็ง เพื่อซออู้เข้ามาอีก 1 คัน เพื่อเพิ่มความนุ่มนวลของเสียงโดยรวมที่ออกมา ในเครื่องกำกับหน้าทับ ถ้าบรรเลงเพลงหน้าพาทย์ หรือประกอบการแสดง อาจจะใช้ตะโพน และกลองทัด อย่างเดิมก็ได้ หรืออาจจะบรรเลงเพลงเสภา เพลงเถา เพลงธรรมดา อาจจะเปลี่ยนไปใช้กลองแขก ก็ได้อย่างใดอย่างหนึ่ง เรื่องของการเปลี่ยนเครื่องกำกับหน้าทับนี้ ใช้เหมือนกันทั้งปี่พาทย์ไม้แข็ง และปี่พาทย์ไม้นวม เพราะปี่พาทย์ไม้แข็ง ก็อาจจะเปลี่ยนจากตะโพน และกลองทัด ไปเป็นกลองแขกก็ได้ ในกรณีที่บรรเลงเพลงธรรมดา
 * ๑.วงปี่พาทย์ไม้นวม **

 เครื่องดนตรีในวงปี่พาทย์ไม้นวม 1. ขลุ่ยเพียงออ 2. ระนาดเอก 3. ระนาด ทุ้ม 4. ฆ้องวงใหญ่ 5. ฆ้องวงเล็ก 6. ตะโพน 7. กลองทัด 8. ฉิ่ง ที่มา

[]

 วงปี่พาทย์ไม้แข็งเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “วงปี่พาทย์เครื่องหนัก ” วงปี่พาทย์จัดเป็นวงดนตรี <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ที่ได้รับความนิยมแพร่หลายสูงสุดในกลุ่มวงปี่พาทย์ และเป็นที่ยอมรับโดยทั่วกันว่าเป็นวงดนตรีที่มีความเป็นมาตรฐานที่สูงสุดอีกด้วย เครื่องดนตรีที่สังกัดในวงดนตรีประเภทนี้ทุกเครื่องจะมีเสียงดัง เนื่องจากบรรเลงด้วยไม้ตีชนิดแข็ง จึงเรียกชื่อวงดนตรีชนิดนี้ว่า ปี่พาทย์ไม้แข็ง ตามลักษณะของไม้ที่ใช้บรรเลง <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> บรรเลง อรรถรสที่ได้จากการฟังดนตรีชนิดนี้จึงมีทั้งความหนักแน่น สง่าผ่าเผย คล่องแคล่ว และสนุกครึกครื้น จึงสามารถบรรเลงได้ในโอกาสทั่วๆไป เช่น งานพระราชพิธี งานบวชนาค งานโกนจุก เทศน์มหาชาติ ประกอบการแสดง โขน ละคร ลิเก หนังใหญ่ เป็นต้น
 * <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">๒.วงปี่พาทย์ไม้แข็ง **

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วงปี่พาทย์ไม้แข็งสามารถแบ่งตามขนาดของวง ได้เป็น ๓ ขนาด คือ <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วงปี่พาทย์เครื่องห้า

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องคู่

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> วงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องคู่ พัฒนามาจากวงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องห้าโดยการจัดเครื่องดนตรีให้เป็นคู่กัน จึงเรียกว่าวงปี่พาทย์เครื่องคู่ วงปี่พาทย์ชนิดนี้เกิดขึ้นในสมัยแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓ โดยมีการประดิษฐ์ระนาดทุ้มและฆ้องวงเล็กขึ้นเพื่อให้คู่กับระนาดเอกและฆ้องวงใหญ่

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องใหญ่

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> วงดนตรีประเภทนี้เกิดขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ โดยเครื่องดนตรีประกอบด้วยเครื่องดนตรีในวงปี่พาทย์ไม้แข็งเครื่องคู่เป็นหลัก แต่มีการเพิ่มระนาดเอกเหล็กและระนาดทุ้มเหล็กขึ้นอีกอย่างละราง นับเป็นวงปี่พาทย์ไม้แข็งที่มีวิวัฒนาการสูงสุดในปัจจุบัน <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ที่มา

[]

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> เป็นวงดนตรีไทยชนิดหนึ่ง เกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ ๒
 * <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">๓.วงปี่พาทย์เสภา **

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ในยุคแรกจะมีผู้ขับเสภาเป็นเรื่องราวต่างๆ พร้อมกับขยับกรับให้สอดประสานกับบทจนจบเร่อง ต่อมาได้มีดนตรีเข้ามาบรรเลงประกอบ แต่จะบรรเลงเฉพาะช่วงที่แสดงอารมณ์ต่างๆของตัวละคร ภายหลังได้นำบทเสภาบางตอนมาร้องส่งและให้วงปี่พาทย์รับ ในยุคต่อๆมา การขยับกรับเสภาที่เป็นเรื่องเป็นราวจึงค่อยๆหายไป คงเหลือแต่การนำบทเสภามาร้องส่งและให้วงปี่พาทย์รับ

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วงปี่พาทย์เสภาคล้ายกับวงปี่พาทย์ไม้แข็ง เพียงแต่เอาตะโพนกับกลองทัดออกและใช้กลองสองหน้าเป็นตัวกำกับหน้าทับแทน

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">รูปแบบของการบรรเลงมีดังนี้

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">รัวประลองเสภา

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">โหมโรงเสภา(เช่นโหมโรงอัฐมบาท โหมโรงพม่าวัด ฯลฯ)

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">เพลงพม่า 5<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> ท่อน

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">เพลงจระเข้หางยาว

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">เพลงสี่บท

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">เพลงบุหลัน

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">เพลงประเภทเพลงทยอย เช่นเพลงทยอยนอก แขกลพบุรี หรือไม่ก็ต่อด้วยเพลงตับเรื่องต่างๆ

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">เพลงลาเช่นปลาทอง พระอาทิตย์ชิงดวง <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ที่มา

[|http://th.wikipedia.org/wiki/]


 * <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">๔.วงปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์ **

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> คือวงปี่พาทย์ผสมชนิดหนึ่ง มีต้นเค้าสืบเนื่องมาจาก การแสดงละครดึกดำบรรพ์ซึ่ง เจ้าพระยาเทเวศร์วงศ์วิวัฒน์ (ม.ร.ว.หลาน กุญชร) และ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ร่วมกันปรับปรุงขึ้นโดย อาศัยแนวอุปรากร ( Opera) <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ของตะวันตกเข้าประกอบ

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ละครนี้ได้ชื่อตามโรงละครซึ่งเจ้า พระยาเทเวศร์วงศ์วิวัฒน์ตั้งชื่อว่า โรงละครดึกดำบรรพ์ ละครก็เรียกว่า ละครดึกดำบรรพ์ ด้วย วงปี่พาทย์ที่

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ใช้ประกอบการแสดงละครนี้จึงมีชื่อว่า "ปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์" ประกอบ ไปด้วยเครื่องดนตรีที่มีเสียงทุ้มนุ่มนวลประสมเข้าด้วยกันให้เหมาะสมกับ

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">การแสดงละคร ดึกดำบรรพ์ดังนี้

- <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ระนาดเอก (ใช้ไม้นวม) 1<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> ราง

- <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ตะโพน 1<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> ใบ

- <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ระนาดทุ้ม 1<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> ราง

- <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">กลองตะโพน 1<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> คู่

- <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ระนาดทุ้มเหล็ก 1<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> ราง

- <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ฉิ่ง 1<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> คู่

- <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ฆ้องวงใหญ่ 1<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> วง

- <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ซออู้ 1<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> คัน

- <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ฆ้องหุ่ย 7<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> ใบ

- <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ขลุ่ยอู้ 1<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> เลา

- <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ขลุ่ยเพียงออ 1<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> เลา

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> วงปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์ <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> นี้นอกจากจะมีการประสมวงในรูปแบบใหม่ที่แตกต่างไป จากลักษณะของวงปี่พาทย์ทั่วไปแล้วยังได้เปลี่ยนแปลง <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ตำแหน่งของการวางเครื่องดนตรี อีกด้วยกล่าวคือ ตั้งระนาดเอกไว้ตรงกลางวง ระนาดทุ้มอยู่ขวา ระนาดทุ้มเหล็ก อยู่ซ้าย ฆ้องวงใหญ่อยู่หลัง <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ระนาดเอก <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ที่มา

[]

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> คือวงปี่พาทย์ชนิดหนึ่งที่นำเอาวงปี่พาทย์ไม้แข็งมาประสมกับวงบัวลอย โดยเปลี่ยนแปลงรูปแบบดังนี้
 * <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">๕.วงปี่พาทย์นางหงส์ **

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ใช้กลองมลายูมาตีแทนตะโพนและกลองทัด(บางที่ก็ใช้กลองทัดแทนกลองมลายู) <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ใช้ปี่ชวามาเป่าแทนปี่ใน <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">เอาฆ้องเหม่งออก เพราะมีฉิ่งเป็นตัวควบคุมจังหวะแล้ว <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">เหตุที่ใช้ชื่อวงปี่พาทย์นี้ว่าวงปี่พาทย์นางหงส์ก็เนื่องจากเรียกตามชื่อเพลงที่เล่นคือเพลงเรื่องนางหงส์ โดยจะใช้เล่นเฉพาะงานอวมงคลเท่านั้น ปัจจุบันไม่ค่อยเป็นที่นิยม เพราะได้หันมานิยมวงปี่พาทย์มอญแทน <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วงปี่พาทย์นางหงส์ เดิมเป็นวงที่ใช้บรรเลงในงานศพของสามัญชน ต่อมาได้นำมาบรรเลงในงานสวดพระอภิธรรมศพเจ้านาย และใช้ในตอนถวายพระเพลิงพระบรมศพ พระศพ เมื่อครั้งงานพระบรมศพของสมเด็จพระศรีนครินทรา บรมราชชนนี สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มีพระประสงค์ให้นำวงปี่พาทย์นางหงส์ ของกรมศิลปากรมาประโคมย่ำยาม ต่อจากวงประโคมของงานเครื่องสูง สำนักพระราชวัง จึงนับเป็นครั้งแรกที่ได้นำวงปี่พาทย์นางหงส์มาใช้ในงานพระบรมศพด้วย <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ที่มา

[|http://th.wikipedia.org/wiki/]

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> เป็นวงดนตรีที่มาพร้องกับชาวมอญที่อพยพเข้ามาในประเทศไทย ประกอบด้วยเครื่องดนตรีที่ได้รับอิทธิพลมาจากมอญได้แก่ ปี่มอญ ฆ้องมอญ ตะโพนมอญ เปิงมางคอก และฆ้องราว <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">รูปแบบของวง <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วงปี่พาทย์มอญมี 3<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> ขนาดเช่นเดียวกับวงปี่พาทย์ไม้แข็งของไทย ดังนี้ <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วงปี่พาทย์มอญเครื่องห้า ประกอบด้วยระนาดเอก ปี่มอญ ฆ้องมอญวงใหญ่ ตะโพนมอญ เปิงมางคอก และเครื่องกำกับจังหวะคือฉิ่งและฉาบ โหม่ง <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วงปี่พาทย์มอญเครื่องคู่ มีลักษณะเดียวกันกับวงปี่พาทย์มอญเครื่องห้า เพียงแต่วงนี้ได้เพิ่มระนาดทุ้มและฆ้องมอญวงเล็กเข้ามา <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วงปี่พาทย์มอญเครื่องใหญ่ มีลักษณะเดียวกันกับวงปี่พาทย์มอญเครื่องคู่ แต่ได้เพิ่มระนาดเอกเหล็กและระนาดทุ้มเหล็กเข้ามา <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วงปี่พาทย์มอญมีการจัดรูปแบบวงที่แตกต่างจากวงปีพาทย์ของไทยตรงที่ตั้งฆ้องมอญไว้ด้านหน้าสุด ซึ่งการจัดรูปแบบวงนั้นไม่ทราบแน่ชัดว่าใครกำหนดและทำเพื่ออะไร บ้างก็ว่าเพื่อความสวยงามเมื่อมองจากด้านหน้า บ้างก็ว่าเป็นการให้เกียรตวัฒนธรรมมอญ บ้างก็ว่าเป็นเพราะฆ้องมอญทำหน้าขึ้นวรรคเพลงเช่นเดียวกับระนาดเอก
 * <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">๖.วงปี่พาทย์มอญ **

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> ในปัจจุบันวงปี่พาทย์มอญเจริญเติบโตอย่างมาก โดยการขยายวงให้ใหญ่ขึ้นเป็นวงปี่พาทย์มอญวงพิเศษ บางอาจจะมีฆ้องมอญถึง 10<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> โค้งหรือมากกว่านั้น ทำให้วงปี่พาทย์มอญนอกจากจะใช้เป็นเครื่องประโคมศพแล้ว ยังแสดงถึงเกียรติยศของผู้ตายอีกด้วย <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">นอกจากจะมีการเปลี่ยนแปลงโดยการเพิ่มฆ้องมอญให้มากขึ้นแล้ว ยังได้มีการเปลี่ยนแปลงลักษณะของเครื่องดนตรีเพื่อให้เหมาะสมกับวง คือเปลี่ยนลักษณะของรางระนาดเอกและระนาดทุ้มให้เหมือนกับฆ้องมอญ เพียงแต่ย่อสัดส่วนให้ต่ำลง <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">โอกาสที่ใช้บรรเลง



<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> วงปี่พาทย์มอญแท้จริงแล้วใช้บรรเลงได้ในงานมงคล แต่คนไทยส่วนใหญ่นิยมใช้บรรเลงในงานศพ สืบเนื่องมาจากมีการนำวงปี่พาทย์มอญไปบรรเลงในงานพระบรมศพสมเด็จพระเทพศิรินทรามาตย์ พระราชินีในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระดำริว่า พระราชมารดาของพระองค์นั้นทรงมีเชื้อสายมอญโดยตรง จึงโปรดให้นำวงปี่พาทย์มอญมาบรรเลง ด้วยเหตุนี้เองจึงได้เป็นความเชื่อและยึดถือมาโดยตลอดว่า วงปี่พาทย์มอญเล่นเฉพาะงานศพเท่านั้น <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">งานศพสมัยก่อนนั้นจะใช้เพลงประโคมที่เรียกว่า"ประจำวัด"โดยจะประโคมหลังการสวดพระอภิธรรมเสร็จสิ้น เช่นเดียวกับวงปี่พาทย์นางหงส์ นอกจากนี้ก็ยังมีเพลงเวียนเมรุ หาบกล้วย จุดเทียน ในยุคหลังๆได้มีครูดนตรีไทยที่มีเชื้อสายมอญแต่งเพลงมอญให้วงปี่พาทย์มอญเช่นประจำบ้าน ย่ำเที่ยง ย่ำค่ำ ฯลฯ <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ในยุคปัจจุบันก็มีเพลงมอญเกิดขึ้นอย่างมากมาย ส่วนใหญ่ก็จะนำเพลงที่คนส่วนใหญ่รู้จักนำมาแต่งเป็นสำเนียงมอญ ทำให้เพลงมอญในปัจจุบันมีความแตกต่างจากเพลงมอญโบราณเป็นอย่างมาก ที่มา [|http://th.wikipedia.org/wiki/]