วิธีการทำระนาดเอก

รางระนาดเอกมีส่วนประกอบที่สำคัญได้แก่ โขน กระพุ้ง ฐาน ท้อง และ คิ้ว ดัง นั้นการทำรางระนาดจึงต้องแยกทำทีละส่วนให้เสร็จก่อน แล้วจึงนำมาประกอบกันใน ภายหลัง วิธีการทำรางระนาดเอกแบ่งเป็นขั้นตอนดังนี้
 * การทำรางระนาดเอก **

โขนระนาดเอกทำด้วยไม้เนื้อแข็งมีรูปร่างเป็นแผ่นแบนทรงรีมีขอบโค้งมนและมี รอยหยักตามขอบ ไม้ที่ใช้ทำได้แก่ ไม้สัก ไม้ประดู่ ไม้ชิงชัน ไม้มะริด เป็นต้น แผ่นไม้ที่ จะนำมาโขนระนาดต้องมีความกว้างประมาณ 10 นิ้วฟุต ยาว 18 นิ้วฟุต และหนาประมาณ 5 หุน จำนวน 2 แผ่น นำมาไสด้วย กบไสไม้ ให้เรียบเสมอกันแล้วนำ แบบพิมพ์ รูปโขน ระนาดมาวางทาบบนแผ่นไม้ ใช้ดินสอขีดเส้นตามแบบพิมพ์รูปโขนระนาด ต่อจากนั้นนำ ไปเลื่อยตามรอยเส้นดินสอ เมื่อเลื่อยเสร็จแล้วใช้กระดาษทรายขัดให้เรียบและใช้สิ่วตอก ลบเหลี่ยมตามขอบ จากนั้นจึงทำคิ้วของโขนระนาดโดยใช้สิ่วเล็กแกะเนื้อไม้บริเวณขอบ โขนระนาดให้รอบลักษณะดังกล่าวเรียกว่า การเดินเส้น แล้วใช้กระดาษทรายขัดตามขอบ อีกครั้ง การทำคิ้วลักษณะนี้จะทำให้คิ้วกับโขนติดกันเป็นไม้เนื้อเดียวกัน ลักษณะการทำ โขนระนาดที่มีคิ้วกับโขนที่เป็นไม้คนละชิ้นนั้น ทำได้โดยใช้ ไม้มะปลิง หรือ ไม้มะเกลือ นำมาเลื่อยให้เข้ารูปกับโขนระนาด ใช้กาวทาแล้วนำไปติดกับขอบโขนระนาดที่ได้ขัดตก แต่งแล้ว ต่อไปเอาตะปูที่ตัดหัวออกตอกย้ำอีกครั้งหนึ่ง โขนระนาดเอกปี่พาทย์ที่ทำเสร็จ แล้วจะมีความกว้างประมาณ 8 นิ้วครึ่ง ยาวประมาณ 17 นิ้วครึ่ง
 * การทำโขนระนาดเอก **

กระพุ้งระนาดเอกคือส่วนที่เป็นขอบฝารางระนาดเอก วิธีทำกระพุ้งใช้ไม้เนื้อแข็ง เช่นเดียวกับการทำโขนระนาดเอก การเลือกไม้ทำกระพุ้งจะต้องเลือกไม้ที่ไม่มีตำหนิและ ตาไม้ ที่สำคัญต้องเป็นไม้ชนิดเดียวกับไม้ที่ใช้ทำโขนระนาด ขนาดของไม้กว้าง 30 นิ้ว ยาว 43 นิ้ว และหนาประมาณ 1 นิ้วครึ่ง จำนวน 2 แผ่น นำกระสวนกระพุ้งมาวางทาบบน แผ่นไม้ที่เตรียมไว้ใช้ดินสอวาดตามความโค้งของรูปไม้กระสวนแล้วนำไปเลื่อยออกด้วย เลื่อยมือ ต่อจากนั้นนำไปแต่งให้กระพุ้งด้านในเว้าออกโดยวิธีโกลนท้องหรือขุดท้อง วิธี การทำใช้สิ่วใหญ่ขุดเนื้อไม้ออกโดยขุดให้ส่วนตรงกลางมีความลึกกว่าส่วนอื่น ส่วนด้าน นอกใช้กบไสเนื้อไม้ออกโดยไสเนื้อไม้ส่วนตรงกลางให้น้อยที่สุดแล้วใช้กระดาษทราย ละเอียดขัดอีกครั้ง
 * การทำกระพุ้งรางระนาดเอก **


 * วิธีการทำฐานระนาดเอก (เท้าระนาดเอก) **

ฐานหรือเท้าของระนาดเอกทำด้วยไม้ชนิดเดียวกันกับที่ใช้ทำโขนและกระพุ้ง จำนวน 2 แผ่น แผ่นแรกเป็นรูปสี่เหลี่ยมมีความหนา 3 นิ้ว กว้าง 8 นิ้ว และยาว 9 นิ้ว นำไม้แผ่นแรกมาถากออกทั้ง 4 ด้าน โดยใช้สิ่วถากจากด้านบนให้เล็กชันลงไปหาด้านล่างให้ด้านล่างมีขนาดเท่าเดิม ต่อจากนั้นใช้สิ่วเล็กขุดเนื้อไม้ออกโดยขุดจากด้านล่างไปหาด้านบนโดยขุดเป็นชั้นๆขึ้นไปคล้ายขั้นบันไดประมาณ 4 ขั้น ให้ชั้นบนสุดมีขนาดความกว้าง 5 นิ้ว ยาว 6 นิ้ว จากนั้นนำไม้แผ่นที่สองที่มีขนาดความกว้างประมาณ 6 นิ้ว ยาว 7 นิ้ว และหนา 1 นิ้ว ใช้สิ่วแต่งให้มีลักษณะเหมือนไม้แผ่นแรกแต่ต้องให้ด้านล่างมีฐานเล็กกว่าด้านบน และให้ด้านล่างของไม้ชิ้นที่สองมีขนาดเท่ากับด้านบนของไม้แผ่นแรก ต่อจากนั้นใช้สิ่วขุดเนื้อไม้แผ่นที่สอง โดยขุดด้านบนให้เว้าลงเท่ากับขนาดความโค้งของกระพุ้งรางระนาดเอก แล้วใช้กระดาษทรายขัดเนื้อไม้ให้เรียบทั้งสองชิ้น นำไม้ทั้งสองชิ้นมาประกบกัน ให้ด้านบนของไม้ชิ้นแรกติดกับด้านล่างของไม้ชิ้นที่สอง โดยใช้กาวอัดให้แน่นแล้วใช้ตะปูตอกสองครั้งเพื่อให้ไม้ติดกันแน่นมากยิ่งขึ้น ต่อจากนั้นนำโขนกับกระพุ้งมาประกอบกัน ใช้สิ่วเล็กขุดที่ขอบโขนระนาดให้เป็นร่องเล็กประมาณ 3 หุน ความกว้างและความยาวเท่ากับส่วนปลายกระพุ้ง เมื่อตกแต่งเรียบร้อยแล้วนำปลายกระพุ้งเข้าประกอบกับโขนโดยใช้กาวทาเนื้อไม้ให้แน่นแล้วใช้ตะปูตอกอีกครั้งหนึ่ง

ต่อจากนั้นนำไม้อีกแผ่นมาทำเป็นท้องรางระนาดโดยวัดขนาดของความกว้างให้เท่ากับกึ่งกลางของขอบกระพุ้งทั้งสองข้าง ความยาวเท่ากับส่วนล่างของกระพุ้งสองข้างที่ประกอบติดกับโขนระนาดแล้วนำมาเลื่อยตามขนาดที่วัดไว้ ตบแต่งและขัดให้เรียบร้อย นำมาติดกับกระพุ้งส่วนล่างใช้ตะปูตอกให้แน่น นำฐานระนาดที่ทำไว้มาติดที่ส่วนล่างของท้องรางโดยให้ฐานอยู่ตรงกลางของส่วนโค้งของกระพุ้งแล้วติดคิ้วด้วยการตอกตะปูเล็ก ถ้าต้องการให้ไม้ที่ทำคิ้วดัดงอได้สะดวกควรนำไม้คิ้วไปต้มน้ำ เมื่อติดคิ้วแล้วจึงทาสีเป็นขั้นตอนสุดท้าย เมื่อประกอบรางระนาดเสร็จแล้วจึงนำไปตกแต่งอีกครั้งหนึ่งแล้วใช้สีแดงทาภายในราง ส่วนภายนอกใช้น้ำมันขัดเงาทาเพื่อความสวยงาม นอกจากลักษณะของรางระนาดเอกดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้นยังมีรางระนาดอีกชนิด หนึ่งที่ได้รับความนิยมมากคือ "รางระนาดทอง" เป็นรางระนาดเอกซึ่งแกะสลักลวดลาย แล้วลงรักปิดทองอย่างสวยงาม ในการทำรางทองจะต้องเขียนลวดลายในกระดาษที่ตัดเป็น รูปกระพุ้งระนาดและโขนระนาดแล้วทากาวหรือแป้งเปียกลงบนกระดาษที่วาดลวดลายแล้ว นำไปติดกับ กระพุ้ง โขน และฐาน เมื่อแป้งเปียกแห้งสนิทแล้วใช้สิ่วตอกแซะให้เป็นร่องตาม ลวดลายทั้งหมดก่อน ต่อจากนั้นจึง แกะลาย โดยขุดเนื้อไม้ที่ไม่ใช่ลวดลายออกให้หมด การ ขุดพื้นไม้ควรขุดให้ลึกพอสมควรจะทำให้ลักษณะลายนั้นเด่นและดูสวยงาม เมื่อแกะลาย เสร็จแล้วนำกระดาษทรายละเอียดมาขัดให้เรียบแล้วใช้ฝุ่นแดงผสมน้ำทาตามเนื้อไม้ที่แกะ สลักและนำมาผึ่งลมทิ้งไว้ให้แห้งสนิทแล้วจึงใช้ ยางรัก ทาอีกครั้งหนึ่ง นอกจากลักษณะของรางระนาดเอกดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้นยังมีรางระนาดอีกชนิด หนึ่งที่ได้รับความนิยมมากคือ "รางระนาดทอง" เป็นรางระนาดเอกซึ่งแกะสลักลวดลาย แล้วลงรักปิดทองอย่างสวยงาม ในการทำรางทองจะต้องเขียนลวดลายในกระดาษที่ตัดเป็น รูปกระพุ้งระนาดและโขนระนาดแล้วทากาวหรือแป้งเปียกลงบนกระดาษที่วาดลวดลายแล้ว นำไปติดกับ กระพุ้ง โขน และฐาน เมื่อแป้งเปียกแห้งสนิทแล้วใช้สิ่วตอกแซะให้เป็นร่องตาม ลวดลายทั้งหมดก่อน ต่อจากนั้นจึง แกะลาย โดยขุดเนื้อไม้ที่ไม่ใช่ลวดลายออกให้หมด การ ขุดพื้นไม้ควรขุดให้ลึกพอสมควรจะทำให้ลักษณะลายนั้นเด่นและดูสวยงาม เมื่อแกะลาย เสร็จแล้วนำกระดาษทรายละเอียดมาขัดให้เรียบแล้วใช้ฝุ่นแดงผสมน้ำทาตามเนื้อไม้ที่แกะ สลักและนำมาผึ่งลมทิ้งไว้ให้แห้งสนิทแล้วจึงใช้ ยางรัก ทาอีกครั้งหนึ่ง เมื่อยางรักจวนจะแห้งสนิทจึงนำทองแผ่นเปลวมาติด การปิดทองเปลวต้องปิดด้วย ความประณีตโดยปิดทีละแผ่น ใช้ภู่กันเป็นเครื่องมือช่วยในการปิดทอง การปิดทองจะปิด บริเวณส่วนที่เป็นลวดลายนูน ส่วนที่เป็นร่องพื้นจะใช้สีแดงทาหรือติดกระจกสีน้ำเงินเพื่อ เน้นความเด่นชัดของลวดลาย ระนาดเอกรางทองนี้พัฒนาขึ้นมาเพื่อใช้บรรเลงร่วมกับฆ้องมอญซึ่งมีการตกแต่งรางฆ้องเป็นลวดลายลงรักปิดทอง เพื่อให้มีความสวยงามกลมกลืนกัน

ผืนระนาดเอกเป็นส่วนสำคัญที่สุดของระนาดเอกเพราะเป็นส่วนที่ทำให้เกิดเสียงดนตรีอันไพเราะ เสียงของระนาดเอกจะไพเราะน่าฟังหรือไม่ นอกจากจะขึ้นอยู่กับฝีมือของผู้บรรเลงแล้ว ยังขึ้นอยู่กับการทำผืนระนาดเอกให้ได้คุณภาพเสียงดีและคงทนด้วย ในบทนี้จะขอกล่าวถึงขั้นตอนและวิธีการทำผืนระนาดเอกก่อน "ผืนระนาด" คือลูกระนาดหลายๆลูกที่นำมาเจาะรูร้อยเชือกเรียงชิดติดกันในแนว นอนโดยหันส่วนโค้งของผิวลูกระนาดขึ้นด้านบนและเรียกลูกระนาดที่ร้อยเชือกติดกันเหล่านี้ว่าผืนระนาด โดยทั่วไปผืนระนาดเอกจะมีลูกระนาดจำนวน 21 ลูก แต่บางครั้งก็ใช้ 22 ลูกแล้วแต่ความนิยม ไม้ที่นิยมใช้ทำผืนระนาดเอกนั้นมีอยู่ 2 ชนิดคือ 1 ไม้ไผ่ 2 ไม้เนื้อแข็งบางพันธุ์
 * <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">การทำผืนระนาดเอก **

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">กรณีที่ใช้ไม้ไผ่ทำผืนระนาด <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ช่างดนตรีไทยมักนิยมใช้ "ไม้ไผ่บง" ซึ่งเป็นไม้ไผ่ที่ถือกันว่าให้เสียงระนาดเอกได้ไพเราะนุ่มนวลน่าฟังมากกว่าไม้ไผ่พันธุ์อื่นๆ ไม้ไผ่บงเป็นไม้ที่ขึ้นตามโขดหินแถบเชิงเขาซึ่งอยู่ใกล้ทะเล ไม้ไผ่ที่ขึ้นบริเวณนี้จะมีเนื้อไม้ที่แข็งแกร่งมีเสี้ยนดำละเอียดมีความทนทานและให้เสียงกังวานที่ไพเราะ แหล่งไม้ไผ่บงในประเทศไทยที่มีคุณภาพดีเหมาะสมจะนำมาเหลาทำเป็นลูกระนาดนั้นเท่าที่ทราบพบอยู่เพียงสองจังหวัดคือ "จังหวัดตราด" และ "จังหวัดจันทบุรี" แต่ไม้ไผ่บงที่ จังหวัดตราด ดูจะเป็นที่นิยมมากกว่าเนื่องจากมีลายผิวสวย มีเสี้ยนดำละเอียด เสียงกังวานไพเราะ และ มีความทนทานดี

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ไม้ไผ่ที่นำมาเหลาทำลูกระนาดเอกต้องเป็นไม้ที่แก่กำลังดีโดยสังเกตได้จากจำนวนหน่อของต้นไผ่คือ ถ้ามีหน่อเรียงติดกันประมาณ 10 หน่อแสดงว่าเป็นไม้ไผ่แก่มีอายุอย่างน้อยประมาณ 10 ปี ถ้าไม้ไผ่มีอายุมากเกินไปเนื้อไม้จะแห้งและผิวจะแตกง่ายไม่สมควรนำมาเหลาทำลูกระนาดเอก ข้อสังเกตสำหรับไม้ไผ่บงที่แก่กำลังดีคือต้องเป็นไม้ไผ่ที่มีสีเขียวคล้ำจนเกือบดำและไม่มีขนตามข้อปล้องไม้ไผ่ <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">เมื่อพบไม้ไผ่บงซึ่งมีคุณสมบัติตามที่ต้องการแล้วให้ตัดตรงโคนต้น ขณะโค่นต้นควรระวังไม่ให้ลำต้นไปเสียดสีกับไผ่ต้นอื่นเพราะจะทำให้ผิวไม้ไผ่มีรอยขีดข่วนเสียหาย เมื่อโค่นแล้วให้ตัดจากโคนต้นไม่เกิน 7 ปล้อง ส่วนที่ตัดนี้เรียกว่า "โคนซอ" การที่ตัดเฉพาะโคนซอเพราะเป็นปล้องที่สั้นและมีความหนาพอที่จะนำมาทำลูกระนาดเอกได้ <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> เมื่อตัดเสร็จแล้วให้นำไม้ไผ่บงนั้นมา "เกียก" หรือผ่าให้ได้ขนาดสำหรับเหลาทำ ลูกระนาดเอก วิธีการเกียกไม้คือใช้เลื่อยตัดเป็นปล้องๆโดยตัดตรงกลางข้อทุกปล้อง ปล้องที่อยู่ตรงโคนสุดจะสั้นและหนาใช้สำหรับทำลูกระนาดซึ่งมีระดับเสียงสูงที่อยู่ทางด้านขวามือของผู้บรรเลง ส่วนปล้องที่ 5, <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">6 และ 7 ลำปล้องมักจะมีขนาดยาวและเนื้อไม้ค่อนข้างบางใช้ทำลูกระนาดที่มีระดับเสียงต่ำซึ่งอยู่ทางด้านซ้ายมือของผู้บรรเลง ตามปกติไม้ไผ่บงมีลำปล้องใหญ่สามารถผ่าทำลูกระนาดได้ประมาณ 5 - 6 ลูกต่อหนึ่งปล้อง แต่ถ้าลำปล้องใหญ่มากอาจจะผ่าได้ถึง 8 ลูก วิธีการเกียกไม้ใช้ไม้บรรทัดขีดเป็นเส้นตรงยาวลงไปตามลำปล้อง โดยคำนวนแบ่งส่วนไว้ก่อนล่วงหน้า แล้วใช้มีดอีโต้เกียกออกทีละส่วน ก่อนจะผ่าควรใช้มีดกรีดตามเส้นที่กำหนดไว้ทุกเส้นก่อน เวลาผ่าให้ใช้มีดอีโต้วางตามรอยที่จะเกียก แล้วใช้ขวานหรือฆ้อนทุบลงไปบนสันมีดเบาๆ พอให้ไม้แตกเป็นรอยเล็กน้อยแล้วจึงเกียก หรืองัดแซะส่วนที่ผ่าให้หลุดออกจากปล้องทีละซีก

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ไม้เนื้อแข็งพันธุ์ที่นิยมนำมาเหลาทำเป็นลูกระนาดได้แก่ไม้ประดู่ ไม้ชิงชัน ไม้พยุง และไม้มะหาดแต่ไม้ที่นิยมกันว่ามีคุณสมบัติดีที่สุดคือ ไม้ประดู่ และ ไม้ ชิงชัน รองลงมาได้แก่ ไม้พยุง และ ไม้มะหาด <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ไม้ประดู่และไม้ชิงชันเป็นไม้ที่มีความเหนียวแกร่งและทนทาน สีสวย (ไม้แก่จัดจะมีสีดำเป็นมัน) และให้เสียงสดใสไพเราะ ไม้มะหาดเป็นเนื้อไม้ค่อนข้างหยาบ เสียงไม่ดีเท่าไม้ชิงชัน ไม่ทนทาน สีไม่สวย ลักษณะไม้เป็นสีน้ำตาลปนดำ ส่วนไม้พยุงมีคุณสมบัติคล้ายคลึงกับไม้ชิงชันและไม้มะหาด
 * <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">กรณีที่ใช้ไม้เนื้อแข็งทำผืนระนาด **

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ไม้ประดู่และไม้ชิงชันเป็นไม้ที่มีความเหนียวแกร่งและทนทาน สีสวย (ไม้แก่จัดจะมีสีดำเป็นมัน) และให้เสียงสดใสไพเราะ ไม้มะหาดเป็นเนื้อไม้ค่อนข้างหยาบ เสียงไม่ดีเท่าไม้ชิงชัน ไม่ทนทาน สีไม่สวย ลักษณะไม้เป็นสีน้ำตาลปนดำ ส่วนไม้พยุงมีคุณสมบัติคล้ายคลึงกับไม้ชิงชันและไม้มะหาด <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ไม้เนื้อแข็งที่นำมาทำลูกระนาดควรมีอายุประมาณ 20 ปีขึ้นไป เมื่อได้ไม้มาแล้วจะต้องนำไปหมกขี้เลนไว้ใต้ท้องน้ำก่อนทั้งท่อน เมื่อจะนำขึ้นมาใช้ต้องเลาะกระพี้หรือเปลือกไม้ออกให้เหลือแต่เนื้อไม้ล้วนๆ แล้วตัดออกเป็นท่อนๆให้มีความยาวตามขนาดของลูกระนาดเอก คือถ้าเป็นลูกยอด (เสียงสูง) จะยาวประมาณ 11 - 12 นิ้ว ลูกทั่งหรือลูกที่มีเสียงต่ำสุดจะยาวประมาณ 16 - 17 นิ้ว ลูกที่เหลือยาวลดหลั่นกันลงมาตามลำดับ การตัดไม้ควรตัดให้มีความยาวมากกว่าปกติเล็กน้อยเพื่อเอาไว้เจียนหัวท้ายให้เท่ากันในภายหลัง ต่อจากนั้นผ่าแบ่งท่อนไม้เป็นซีกโดยให้แต่ละซีกมีความหนาประมาณ 4 หุนกว่า วิธีแบ่งให้ใช้ไม้บรรทัดตีเป็นเส้นตรงลงไปตามความยาวของเนื้อไม้ เมื่อตีเส้นแบ่งเป็นซีกแล้วให้ใช้เลื่อยธรรมดาเลื่อยตัดออก ในสมัยก่อนไม่นิยมใช้เลื่อยแต่จะใช้ขวานผ่าลงมาตามแนวเสี้ยนไม้ เพราะการใช้เลื่อยทำให้ตัดเสี้ยนไม้ซึ่งจะทำให้เสียงของลูกระนาดเอกดังไม่ไพเราะและไม่ทนทาน

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">เมื่อเกียกไม้ที่จะทำลูกระนาดออกเป็นซีกได้ตามขนาดที่ต้องการแล้วขั้นตอนต่อไปคือนำไม้เหล่านั้นไปแช่น้ำไว้ประมาณ 6 เดือนโดยมีจุดประสงค์คือ <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">1 ต้องการให้คราบสกปรกยุ่ยตัวเวลาทำความสะอาดลูกระนาดเอก <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">2 เพื่อให้ลูกระนาดมีกลิ่นเหม็นเป็นการป้องกันไม่ให้ตัวมอดหรือตัวแมลงเจาะ ทำลายเนื้อไม้ <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">3 เพื่อให้ลูกระนาดดูดความชื้นให้เท่ากันทุกลูกเมื่อนำไม้ขึ้นมารมควันจะทำให้ ความชื้นออกจากเนื้อไม้ในอัตราส่วนที่ใกล้เคียงกัน <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">การแช่น้ำควรแช่ลงในตุ่มไม่ควรแช่ในท้องร่องหรือแม่น้ำลำคลองเพราะจะทำ ให้ขี้เลนจับผิวไม้เป็นรอยดำด่างไม่สวยงาม นอกจากนั้นขี้เลนยังอาจจะทำให้ไม้มีสภาพ เป็น "ชุ่มท่อน" คือเนื้อไม้ใกล้จะผุ เมื่อนำมาทำลูกระนาดเอกแล้วเสียงจะเบาไม่ไพเราะ การแช่ไม้ในตุ่มควรเรียงท่อนไม้ซ้อนลงไปในแนวตั้งโดยให้มีจำนวนของซีกไม้เหมาะ สมกับขนาดของตุ่มและปริมาณของน้ำ แล้วแช่ทิ้งไว้อย่างนั้นประมาณ 15 วัน เมื่อครบ 15 วันแล้ว ให้นำไม้ขึ้นมาทำความสะอาดล้างตุ่มเปลี่ยนน้ำใหม่ แล้วนำซีกไม้ที่ทำความสะอาดแล้วกลับลงไปแช่ทิ้งไว้ต่อไปอีก ประมาณ 6 เดือนโดยไม่ต้องเปลี่ยนน้ำ
 * <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">การแช่น้ำ **

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">เมื่อครบกำหนดแล้วให้นำไม้ซีกที่แช่น้ำขึ้นมาแล้วนำไป "คาไฟ" หรือรมควันให้แห้งเพื่อให้ความชื้นออกไปทีละน้อย และทำให้เนื้อไม้มีความแข็งตัวขึ้น นอกจากนั้นควันไฟจะจับผิวไม้ให้เป็นสีเหลืองหรือสีค่อนข้างแดง ทำให้ลูกระนาดมีสีสวยงามขึ้น <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> วิธีการรมควันให้ทำดังนี้คือ ทำ"ตั้งร้าน"สำหรับพาดไม้ให้อยู่สูงจากกองไฟประมาณ 1.50 เมตร ไม่ควรให้ไม้อยู่ในระดับที่ต่ำหรือสูงกว่านั้น เพราะถ้าร้านไม้อยู่ต่ำเกินไปไฟอาจลุกขึ้นถึงซีกไม้ได้ แต่ถ้าร้านไม้อยู่สูงเกินไปไม้จะได้รับความร้อนน้อย และเป็นเหตุให้ไม้ไม่แห้งสีไม่สวยงามเท่าที่ควร ตัวร้านที่ใช้พาดไม้จะต้องทำหลังคากันแดดและฝนไว้ด้วย เพราะได้ประโยชน์ถึงสองประการคือ กันมิให้เนื้อไม้ถูกแสงแดดเพราะเนื้อไม้ที่ถูดแสงแดดอาจแตกง่าย นอกจากนั้นการทำหลังคาจะทำให้ควันอบคลุ้งอยู่ภายในร้าน ทำให้เนื้อไม้แห้งเร็วขึ้นด้วย <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วิธีเรียงไม้พาดบนร้าน ควรเรียงตะแคงเอาด้านข้างขึ้นเป็นซีกๆ เว้นระยะระหว่างซีก พอให้ควันไฟผ่านขึ้นมาอบทุกส่วนของเนื้อไม้ได้โดยสะดวก ไม่ควรวางไม้ทางแบนราบพาดลงบนร้านเพราะควันไฟผ่านไม้สะดวก ทำให้ไม้แห้งไม่เท่ากันและตรงที่แผ่นไม้พาดกับร้านอาจเป็นรอยเพราะควันรมไม่ถึง เชื้อเพลิงที่ใช้ในการจุดไฟเพื่อรมควันก็มีความสำคัญ เพราะมีส่วนทำให้ลูกระนาดที่จะนำไปเหลามีสีสวยและทนทาน เชื้อเพลงที่นิยมใช้คือ ชานอ้อย เพราะจะทำให้ผิวไม้มีสีเหลืองงดงามและทนทานแต่ถ้าไม่มีชานอ้อยสามารถใช้ แกลบ แทนได้แต่การรมควันด้วยแกลบจะทำให้ผิวไม้มีสีค่อนข้างแดงไม่เหลืองเหมือน กับรมด้วยชานอ้อย การรมควันต้องทำติดต่อกันทั้งวันและทุกวันโดยคอยเติมเชื้อเพลิงอยู่เสมอ เมื่อรมควันได้ประมาณ 1 เดือนแล้วไม่จำเป็นต้องรมทั้งวันอาจจะรมวันเว้นวันก็ได้ให้ทำลักษณะดังกล่าวนานประมาณ 3 - 4 เดือนเนื้อไม้จึงจะแห้งพอที่จะนำมาเหลาทำเป็น ลูกระนาดเอกได้แต่ถ้าต้องการให้เนื้อไม้ดียิ่งขึ้นควรรมควันให้นานประมาณ 1 - 2 ปี จะทำให้ไม้มีคุณภาพดีมาก เนื้อไม้แห้งสนิทมีสีสวยและผิวทนทานต่อการบรรเลงมากยิ่งขึ้น
 * <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">การรมควันหรือคาไฟ **

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">การเหลาลูกระนาดให้มีลักษณะสวยงามและมีคุณภาพเสียงดีนั้น ขึ้นอยู่กับฝีมือของช่างดนตรีส่วนหนึ่ง และขึ้นอยู่กับเครื่องมือที่ใช้ในการเหลาลูกระนาดเอกด้วยอีกส่วนหนึ่ง ฝีมือของช่างดนตรีเป็นเรื่องของศิลปะและรสนิยมของช่างแต่ละคนซึ่งจะไม่ขอกล่าวถึง ในที่นี้จะขอนำเสนอเฉพาะเรื่องของเครื่องมือในการเหลาลูกระนาดซึ่งส่วนใหญ่ได้แก่ <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">1 ดินสอ <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">2 ไม้บรรทัดปรอท <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">3 มีดอีโต้ <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">4 เลื่อย <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">5 สิ่ว <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">6 กบเหล็ก <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">7 สว่าน <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">8 ท่อนเหล็กกลม
 * <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">การเหลาลูกระนาดเอก **

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ขั้นตอนในการเหลาลูกระนาดเอก

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">1) การคัดลูกระนาดเอก

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ก่อนที่จะลงมือเหลาลูกระนาดเอกจะต้องคัดลูกระนาดตั้งแต่ลูกที่มีเสียงต่ำสุดจนถึงลูกที่มีเสียงสูงสุด ลูกที่มีเสียงต่ำจะมีขนาดค่อนข้างใหญ่ แผ่นบาง และ มีปล้องยาว ส่วนลูกที่มีเสียงสูงจะมีขนาดเล็กมีข้อปล้องสั้นและหนา เมื่อคัดลูกระนาดที่จะเหลาได้แล้วให้นำมาวางจัดเรียงตามขนาดที่ลดหลั่นกัน ผืนระนาดที่ดีต้องมีผิวไม้คล้ายคลึงกัน มีเสี้ยนขนาดเท่ากันเนื้อไม้เรียบไม่โก่งปลายลูกระนาดตัดได้พอดีกันทั้งสองข้างและมีคุณภาพเสียง (เนื้อเสียง) ในระดับเดียวกันด้วย

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">2) การไสข้างลูกระนาดเอก

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">เมื่อคัดเลือกไม้และนำมาวางเรียงกันแล้วจึงเริ่มไสด้านข้างของลูกระนาดเอกให้เรียบและได้ระดับเท่ากันทั้งสองข้าง การไสข้างนั้นทำให้เนื้อไม้ของลูกระนาดเรียบและมีความกว้างได้ขนาดเท่ากัน วิธีการไสคือตีเส้นบนลูกระนาดทั้งสองข้างแล้วใช้มีดอีโต้ถากเข้าไปให้ใกล้เส้นที่ตีไว้ต่อจากนั้นใช้กบใหญ่ไสเนื้อไม้ให้เรียบ การไสลูกระนาดต้องไสไปในทิศทางเดียวกัน ถ้าพบว่ากำลังไสย้อนเสี้ยนไม้จะต้องกลับไปไสอีกทางหนึ่งทันทีเพื่อเป็นการตัดเสี้ยนไม้ให้หมดไป เมื่อใช้กบไสเนื้อไม้จนเกือบถึงเส้นที่ตีไว้แล้ว จึงใช้กบเหล็กขนาดเล็กไสต่อจนถึงแนวเส้นที่ตีไว้ แล้วนำไม้บรรทัดปรอทมาจับเพื่อให้เกิดความเที่ยงตรงอีกที

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">3) การปาดและตัดหัวท้ายลูกระนาดเอก <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">เมื่อไสข้างลูกระนาดเอกครบทุกลูกแล้ว ให้ตัดเกลาหัวและท้ายของลูกระนาดให้มีความยาวดังนี้คือ ลูกทั่งหรือลูกที่มีเสียงต่ำสุดให้ยาวประมาณ 16 - 17 นิ้ว ส่วนลูกยอดหรือลูกที่มีเสียงสูงสุดให้ยาวประมาณ 11 - 12 นิ้ว เมื่อได้ความยาวของลูกระนาดลูกยอดและลูกทั่งตามที่ต้องการแล้ว ให้แบ่งครึ่งความยาวเพื่อหาจุดกึ่งกลางของลูกระนาดทั้งสองลูก แล้วนำลูกระนาดทั้งหมดมาเรียงต่อกันให้ครบทุกลูก แล้วลากเส้นตรงจากปลายหัวลูกทั่งไปหาปลายหัวลูกยอด เส้นทั้งสองนี้จะเป็นแนวสำหรับตัดหัวท้ายของลูกระนาดอื่นๆในผืนเดียวกัน การตัดลูกระนาดควรใช้เลื่อยเหล็กขนาดเล็กเท่านั้น ไม่ควรใช้เลื่อยใหญ่ตัดเพราะเลื่อยใหญ่นั้นฟันเลื่อยกว้างเกินไปจะทำให้กินเนื้อไม้ เมื่อตัดหัวท้ายของลูกระนาดทุกลูกเสร็จแล้วจึงนำมาปาดแต่งเพื่อให้หัวและท้ายของลูกระนาดแต่ละลูกมีความหนาเท่ากัน

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ก่อนที่จะเจาะรูลูกระนาดเอกเพื่อร้อยเชือกติดกันให้เป็นผืน ระนาดจะต้องวัดขนาดของลูกทั่งและลูกยอดโดยใช้ไม้บรรทัดตีเส้นแนวสำหรับเจาะรู ตั้งแต่ลูกยอดทั้งสองข้าง แล้ววัดความกว้างของลูกระนาดเอกตรงแนวเส้นที่ขีดไว้ทุกลูก เมื่อวัดได้ระยะแล้วแบ่งให้เป็นสี่ส่วนเท่าๆกัน ใช้ดินสอจุดตรงที่เจาะรูไว้บนเส้นที่ตี โดยให้มีระยะห่างจากด้านข้างทั้งสองข้างมาหารูที่เจาะข้างละ 1 ส่วน เว้นตรงกลางไว้ 2 ส่วน เมื่อกำหนดจุดที่สำหรับเจาะรูไว้ด้านหนึ่งแล้วจึงกลับไปวัดระยะจุดที่เจาะรูทางปลายผืนระนาดเอกอีกด้านหนึ่งในลักษณะเดียวกัน
 * <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">การเจาะรูสำหรับร้อยเชือก **

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">การเจาะรูร้อยเชือกระนาดในครั้งแรกจะใช้สว่านเล็กเจาะรู แต่จะไม่เจาะรูให้มีขนาดพอดีกับเชือกที่ร้อยเพราะจะทำให้ผิวไม้แตก และเป็นขุยไม่สวยงาม ดังนั้นเมื่อใช้สว่านเล็กเจาะทั้งสี่รูแล้วจึงใช้ท่อนเหล็กกลมที่มีขนาดพอดีกับเชือกที่จะใช้ร้อยหรือใหญ่กว่าเล็กน้อย (เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 5-6 มิลลิเมตร) นำมาเผาไฟแล้วเจาะลงไปในรูอีกครั้งหนึ่ง การเจาะรูลูกระนาดเอกจะไม่เจาะตรงลงไปในเนื้อไม้เพราะจะทำให้เสียงลูกระนาดดังไม่ไพเราะ

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">เมื่อเจาะรูลูกระนาดเอกแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการบากหรือการคว้านพื้นท้องของลูกระนาดตรงกลางลูก เพื่อปรับแต่งเสียงให้ได้ระดับตามที่ต้องการ โดยปกติจะคว้านลูกระนาดตั้งแต่ลูกที่ 5 หรือ 6 นับจากลูกยอดลงมา ลูกระนาดตั้งแต่ลูกที่ 5 ขึ้นไปไม่ต้องคว้านเพราะต้องการให้ระนาดมีเสียงสูง โดยปกติลูกทั่งจะต้องคว้านท้องยาวประมาณ 6 - 6.5 นิ้ว โดยคว้านให้เว้าเข้าไปเกือบถึงผิว ลูกระนาดที่ต่อจากลูกทั่งจะคว้านให้สั้นและตื้นลงตามลำดับจนถึงลูกระนาดลูกสุดท้ายจะคว้านประมาณ 2 - 3 นิ้ว
 * <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">การคว้านพื้นท้องของลูกระนาดเอก **

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วิธีคว้านพื้นท้องของลูกระนาดที่ทำด้วยไม้ไผ่บง จะใช้สิ่วค่อยๆแซะพื้นท้องของลูกระนาดให้เนื้อไม้หลุดออกทีละน้อยจนเป็นรูปเว้าลึก ต่อจากนั้นนำกระจกมาขูดแต่งเนื้อไม้แล้วใช้กระดาษทรายขัดให้เรียบ ตามปกติจะแต่งเสียงลูกระนาดให้มีเสียงสูงขึ้นประมาณ 2 ถึง 3 เสียง เพื่อเอาไว้ถ่วงตะกั่วให้มีเสียงต่ำลง ส่วนวิธีคว้านพื้นท้องลูกระนาดที่ทำด้วยไม้เนื้อแข็งนั้น จะใช้ขวานหรือมีดอีโต้ถากก่อนแล้วจึงใช้สิ่วแต่งให้เรียบอีกที

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">การทำไม้ระนาดเอก <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ไม้ระนาดเปรียบเสมือนอาวุธของนักดนตรีวงปี่พาทย์ ไม้ระนาดที่ สวยงาม, <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">เหมาะมือและคงทนแข็งแรงย่อมเป็นที่ต้องการของนักดนตรีทั่วไป ดังนั้นการทำไม้ระนาดจึงเป็นสิ่งที่สำคัญไม่แพ้การทำรางระนาดหรือผืนระนาด ไม้ตีระนาดเอกแบ่งออกเป็น 2 ส่วนคือ ส่วนหัวไม้สำหรับตีและส่วนที่เป็นก้านไม้สำหรับจับมีวิธีการและขั้นตอนในการทำไม้ระนาดเอกดังนี้

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">การเลือกไม้ <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ไม้ที่นิยมนำมาทำก้านไม้ระนาดเอกมีอยู่ 2 ชนิดคือ ไม้ไผ่สีสุก และ ไม้ไผ่บง แต่ส่วนมากช่างดนตรีจะเลือกใช้ไม้ไผ่สีสุกมากกว่า เพราะมีคุณภาพดี เนื่องจากก้านไม้ระนาดเอกที่ทำด้วยไม้ไผ่สีสุกจะแข็งแกร่งทนทานกว่าไม้ไผ่ตง เพราะมีเสี้ยนไม้ถี่กว่า

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">1. เป็นไม้ไผ่ที่มีลักษณะเป็น "เพชรไม้" หมายถึงลำไม้ไผ่ที่มีปล้องยาวและหนา <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">2. เป็นไม้ไผ่ซึ่งขึ้นอยู่ในทำเลที่ลำไม้ไผ่โดนแสงแดดจากทางทิศตะวันออกเป็น ประจำเพราะจะทำให้เนื้อไม้แข็งแกร่ง <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">3. เป็นไม้ที่แก่จัดมีลำต้นตรงและมีเสี้ยนไม้สีดำ
 * <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ลักษณะของไม้ไผ่ที่ดีมี 3 ประการคือ **

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;"> เมื่อได้ไม้ไผ่ที่มีคุณสมบัติครบตามต้องการแล้ว ให้นำมาผ่าและปรับแต่งให้เป็นท่อนๆขนาดพอเหมาะที่จะเหลาทำไม้ระนาด โดยให้มีขนาดยาวประมาณ 35 เซนติเมตร แล้วนำไม้นั้นไปแช่น้ำทิ้งไว้ประมาณ 1 เดือน จากนั้นจึงนำไปรมควันโดยเสียบไม้ไว้ตรงบริเวณที่ถูกควันไฟจากเตาเพื่อให้เนื้อไม้แห้งสนิทไม่คืนตัวและป้องกันแมลงรบกวน เมื่อไม้แห้งสนิทแล้วจึงนำมาเหลาโดยการเหลาตัดเสี้ยนไม้ แต่ถ้าจะเหลาทำเป็นก้านไม้นวมจะต้องขยักหัวไม้ไว้เพื่อป้องกันไม่ให้หัวไม้ที่ติดไว้หลุดออกส่วนก้านไม้แข็งไม่ต้องทำขยักหัวไม้ เมื่อเหลาไม้ได้ขนาดจนพอใจแล้ว ให้ใช้กระดาษทรายละเอียดขัดก้านไม้นั้นให้เรียบแล้วนำใบตองแห้งมาถูก้านไม้ระนาดอีกครั้งหนึ่ง จะทำให้ได้ก้านไม้ระนาดเอกที่เรียบสวยเป็นเงางาม

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ไม้นวมเป็นชื่อเรียกไม้ระนาดเอกที่ใช้บรรเลงในวงปี่พาทย์ไม้นวมและวงมโหรี เสียงของไม้นวมจะเบาและนุ่มนวลกว่าไม้แข็ง ลักษณะการตีระนาดไม้นวมจะไม่ตีทั้งแขนเพราะจะทำให้เสียงแข็งกระด้าง การตีไม้นวมควรตีแบบ "สรงข้อ" จึงจะทำให้เสียงระนาดเอกดังโปร่งใส
 * <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">การทำไม้ระนาดเอกไม้นวม **

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วัสดุที่ใช้ทำไม้ระนาดเอกไม้นวม <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วัสดุที่ใช้ในการทำไม้ระนาดเอกไม้นวมมีดังนี้ <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">1. ตะกั่ว <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">2. ผ้าขาว, <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ผ้าสี <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">3. เส้นด้าย <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">4. แป้งเปียกหรือข้าวสุก <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">5. ก้านไม้ระนาดเอก

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วิธีการทำไม้นวม <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">1. นำตะกั่วมาติดบนแกนหัวไม้ที่เหลาให้ได้ขนาดและน้ำหนักตามต้องการ <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">2. ใช้ผ้าเนื้อหยาบพันรอบหัวไม้ประมาณ 4 รอบ ถ้าต้องการให้หัวไม้นวมมีความแข็งควรพันผ้าน้อยกว่า 4 รอบ และให้พันผ้าโดยใช้แป้งเปียกหรือข้าวสุกทาริมผ้าแล้วพันผ้ารอบแกนหัวไม้ <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">3. นำเส้นด้ายมาสักในลักษณะเหมือนตาข่าย 1 รอบ <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">4. เพิ่มความกว้างของผ้าแล้วพันหนึ่งรอบพร้อมด้วยการสักด้ายในลักษณะเดียวกัน <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">5. ติดตะกั่วบนด้านในและด้านนอกของหัวไม้ ตัดผ้าเป็นวงกลมปิดบริเวณที่ติด ตะกั่ว (พันผ้าและสักด้ายทั้งหมดประมาณ 6 รอบแล้วเพิ่มหรือลดปริมาณตะกั่วให้ได้น้ำหนักตามต้องการ) <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">6. เมื่อพันผ้าและสักด้ายครบตามจำนวนแล้วให้ตัดผ้าสีเป็นวงกลมติดด้านบนและ ด้านล่างของหัวไม้และสักด้วยด้ายสีอีกครั้ง <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">7. ตัดผ้าขาวและพับริมทั้งสองข้างวัดให้ความกว้างของผ้าขาวมีขนาดเท่าปื้นหัวไม้ระนาด (ความกว้างของหัวไม้) ทาด้วยแป้งเปียกหรือข้าวสุกแล้วพันผ้าขาวทับสองรอบ <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">8. นำมาคลึงกับพื้นที่เรียบ เพื่อให้หัวไม้ที่ทำสำเร็จแล้วเรียบสม่ำเสมอโดยตลอด

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">ไม้แข็งคือไม้ระนาดที่ใช้บรรเลงในวงปี่พาทย์ไม้แข็ง (ปี่พาทย์เสภา) ปี่พาทย์นาง หงส์ และ ปี่พาทย์มอญ เสียงของไม้แข็งจะดังแข็งกร้าว ลักษณะการตีไม้แข็งต้องตีเต็มมือ ตีเสียงให้ดังพอดีและไม่ตีเสียงดังจนเกินไป <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">สิ่งที่ใช้เป็นวัสดุหลักในการทำไม้แข็งได้แก่ สี แป้งเปียก และ น้ำมันยางมะพลับ วัสดุที่มีคุณภาพดีคือ น้ำมันยางมะพลับ ส่วนสีและแป้งเปียกมีคุณภาพไม่ดีนักแต่ก็ใช้ได้
 * <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วิธีการทำไม้ระราดเอกไม้แข็ง **

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วัสดุที่ใช้ในการทำไม้ระนาดเอกไม้แข็งมีดังนี้ <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">1. หินมีดโกน (บดละเอียด) <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">2. น้ำมันยางมะพลับ <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">3. ยางรัก <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">4. ตะกั่ว <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">5. ผ้าขาว <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">6. เส้นด้าย <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">7. ก้านไม้ระนาด
 * <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วัสดุที่ใช้ทำไม้แข็ง **


 * <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">วิธีการทำไม้แข็ง **

<span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">นำผ้าขาวมาตัดให้มีความยาวประมาณ 1 คืบ แล้วหมุนกับไม้เพื่อให้ผ้ายืดตัว ต่อจากนั้นนำผ้าไปชุบกับยางมะพลับแล้วนำมาพันกับไม้และสักด้ายให้รอบหัวไม้ เมื่อสักด้ายแล้วนำมาคลึงกับพื้นที่เรียบๆประมาณ 50 - 100 ครั้งแล้วลองใช้ปลายเล็บหยิกหรือกดที่หัวไม้ ถ้าหัวไม้ไม่บุบแสดงว่าไม้มีคุณภาพใช้ได้ ต่อจากนั้นนำไปผึ่งให้แห้ง เมื่อไม้แห้งแล้วใช้ผ้าชุบยางมะพลับพันที่หัวไม้พร้อมด้วยการสักด้าย แล้วนำไม้มาคลึงในลักษณะเหมือนเดิม ควรพันผ้าให้น้ำหนักของหัวไม้ระนาดหนักเป็นครึ่งหนึ่งของจำนวนน้ำหนัก (สิบสลึง, <span style="font-family: 'Cordia New',sans-serif; font-size: 14pt;">สิบเอ็ดสลึงและสามบาท) แล้วนำหัวไม้ระนาดแหย่ลงไปหมุนในภาชนะซึ่งมีตะกั่วละเอียดอยู่ภายใน โดยหมุนหัวไม้ให้ถูกตะกั่วจนเป็นปื้นเสร็จแล้วนำไปผึ่งให้แห้ง วิธีการทำไม้แข็งจะพันผ้าพร้อมด้วยการสักด้ายรวมทั้งหมด 5 ครั้ง หลังจากการพันผ้าครั้งสุดท้ายแล้วใช้หินบดถ่วง (หินบดอยู่ในภาชนะหมุนหัวไม้ให้ถูกหินบดจนเป็นปื้น) ตัดผ้าขาวให้เป็นรูปวงกลมปิดด้านบนและด้านล่างของหัวไม้ระนาดเอก ทาตะกั่วบนผ้าพร้อมการสักด้ายครั้งสุดท้ายให้ถี่ที่สุดแล้วนำหินบดผสมกับ "รัก" ทาบนด้ายที่สัก โดยทั่วไปกว่าจะจบขั้นตอนการทำไม้ระนาดเอกไม้แข็งจะใช้เวลาทำนานประมาณ 3 เดือน